Ana sayfa › Rehber › İş programı

İş programı ve kritik yol

Güncelleme: 23 Ekim 2026

İş programı, işin hangi sırayla ve ne zaman yapılacağını gösterir; sözleşme süresi içinde bitip bitmeyeceğinin ilk kanıtıdır. Kritik yol yöntemi (CPM) ise bu programda bitiş tarihini belirleyen, gecikmesi bütün işi geciktiren işleri bulur.

1. İşi aktivitelere bölün

Teklif cetvelindeki pozlar sahada tek tek yapılmaz; bir arada yapılan işler aktivite olur: "Temel betonu", "Bodrum perde", "Çatı örtüsü" gibi. Aktiviteleri yapıya ve kata göre ayırmak, hem sahada konuşulan dile uyar hem de gecikmenin nerede olduğunu gösterir. Her pozun miktarı ilgili aktivitelere dağıtılır; böylece programın bütçesi de teklifle aynı kalır.

2. Süreyi günlük imalattan hesaplayın

Süre tahminle değil kapasiteyle bulunur: süre = miktar ÷ günlük imalat. 420 m³ betonu günde 35 m³ dökebilen bir ekip 12 iş gününde bitirir. Bir aktivitede birden çok poz varsa en uzun süren poz aktivitenin süresini belirler. Ekip büyüklüğü değişirse süre de değişir; bu yüzden günlük imalatı aktivitede değil pozda tutmak daha doğrudur.

3. Öncülleri ve takvimi tanımlayın

Öncül: bir iş başlamadan önce bitmesi gereken işler. Perde betonu temel betonu bitmeden başlamaz.
Gecikme (bekleme): öncül bittikten sonra beklenmesi gereken süre; prizden sonra kalıp sökümü gibi.
Çalışma takvimi: haftalık çalışma günleri, resmî tatiller ve sözleşme başlangıcı. Takvim yanlışsa bütün tarihler kayar.

4. Kritik yolu bulun

Kritik yol iki hesapla çıkar. İleri hesapta her işin en erken başlama ve bitişi, öncüllerinin en geç bitişinden bulunur. Geri hesapta projenin bitişinden geriye doğru her işin en geç başlama ve bitişi bulunur. İkisi arasındaki fark bolluktur; bolluğu sıfır olan işler kritiktir.

İş	Süre	Öncül	En erken	En geç	Bolluk
A · Kazı	5 g	–	0 → 5	0 → 5	0 · kritik
B · Temel betonu	7 g	A	5 → 12	5 → 12	0 · kritik
C · Altyapı tesisatı	4 g	A	5 → 9	8 → 12	3 g
D · Bodrum perde	6 g	B, C	12 → 18	12 → 18	0 · kritik

Bu örnekte iş 18 günde biter ve kritik yol A → B → D'dir. Tesisat (C) 3 gün kayabilir, bitişi değiştirmez; temel betonundaki her gün gecikme ise doğrudan bitişe eklenir. Malzemesi, ekibi ve onayı en çok izlenmesi gereken işler kritik olanlardır.

5. Programı onaylayın, sapmayı izleyin

Program idareye sunulup onaylandığında o hali saklayın (başlangıç programı). Sonraki her değişiklik yeni bir revizyon olur ve gerekçesiyle tutulur. Sahadaki ilerleme bu onaylı tarihlerle karşılaştırılınca hangi işin kaç gün saptığı açıkça görünür.

Sık yapılan hatalar

Süreleri tahminle yazmak: miktar ve kapasite bağlantısı yoksa program ilk değişiklikte gerçeklikten kopar.
Öncülsüz aktiviteler: bağlantısı olmayan iş, gecikse bile programı etkilemiyormuş gibi görünür.
Malzeme tedariğini programa katmamak: sipariş, onay ve teslim süreleri kritik işin başlangıcını belirler.

PozBase'de süreler pozların günlük imalatından hesaplanır; öncüller, gecikmeler ve çalışma takvimiyle kritik yol kendiliğinden çıkar, Gantt'ta kırmızıyla görünür. Onaylı programı saklar, sapmayı gün olarak gösterir ve malzeme siparişlerinin son tarihini aktivitenin başlangıcından geriye hesaplar.

Kendi cetvelinizle görün